In 2008 presenteerde de "Toekomstgroep" .gc.gvc
Door de sloop van de LTS in 2018 en de bouw van 21 woningen op de vrijgekomen plek is de omgeving van de Kuipersdijk drastisch veranderd. Deze verandering begon al toen in 2008 op de plaats van de bejaardenwoningen aan de Kuipersdijk-Snouckstraat-Cromhoutstraat het appartementengebouw ”De Fruittuinen” werd gebouwd.
Een serie foto’s uit de vroegere tijden is door mij verzameld van de bebouwing rondom Kuipersdijk, Admiraliteitsweg en de Cromhoutstraat.
Het plangebied bevindt zich op de plek van een gedempte haven: de Oude Buyshaven. De
haven is aan het einde van de 16de eeuw gegraven en rond het midden van de 19de eeuw
gedempt. De contour van de haven is nog altijd aanwezig in het huidige stadsbeeld, doordat de
straten rond de haven (de kaden) zijn blijven bestaan. Dit zijn de Kuipersdijk, Cromhoutstraat,
Admiraliteitsweg en Korte Tuinstraat.
De naam Buyshaven is ontleend aan de term ‘buis’, oftewel haringbuis. Dit type schip werd
aan de term ‘buis’, oftewel haringbuis. Dit type schip werd de belangrijkste bron van inkomsten voor Enkhuizen. De helft van de Hollandse haringvloot,
ruim 300 haringbuizen, behoorde in deze tijd tot de Zuiderzeestad.14
Tot het einde van de 16de eeuw lag het plangebied buiten de stad Enkhuizen. Op de oudste
kaart van de stad, gemaakt rond 1560 door Jacob van Deventer, heeft Enkhuizen nog haar
middeleeuwse omvang (afb. 7). Ter plaatse van het plangebied bevond zich op dat moment
nog een uitgestrekt veenweidegebied met veel sloten.
In 1590 begon de grote stadsuitbreiding van Enkhuizen: rond de middeleeuwse stadskern
werd van zuidwest naar noordoost een nieuwe, brede schil gelegd. In dit nieuwe stadsdeel was
ruimte voor nieuwe woonhuizen, havens en industrieën, waar door de grote economische bloei
van Enkhuizen veel behoefte aan was.
Ten zuiden van en parallel aan de Oude Haven (gemaakt rond 1540) werd, waarschijnlijk
tussen mei en oktober 1590, de Nieuwe Haven uitgegraven.15 In het verlengde van deze
Nieuwe Haven is vervolgens de Oude Buyshaven uitgegraven. Deze haven bevond zich precies
parallel aan de Westerstraat, de hoofdstraat van Enkhuizen, en was 196 meter lang en 66
meter breed.16 In de historische bronnen, bijvoorbeeld de stadskronieken of de resoluties van
het stadsbestuur, wordt de aanleg van de Oude Buyshaven niet vermeld. Aannemelijk is dat
de aanleg gelijktijdig met of vrij snel na het uitgraven van de Nieuwe Haven plaatsvond, dus
in 1590 of in de jaren daarna.
Het gebied van de stadsuitbreiding
De oudste kadastrale kaart van Enkhuizen dateert uit 1823. Deze kaart kan onder de moderne 14). De situatie bij de havens is in 1823 nog vrijwel gelijk aan die in de 17de eeuw. De aarden aanbruggen op de locatie van de Cromhoutstraat zijn nog aanwezig, maar de ophaalbrug zelf is weg: de houten brug was op 15 januari 1816 ingestort en werd niet vervangen.21 De straat ten noorden van de verdwenen brug droeg blijkens de kaart de naam Roodebrugstyger. De noordelijke kade bestaat op de kaart uit kleine percelen die in bezit zijn van verschillende personen. Twee van de percelen zijn eigendom van de stad Enkhuizen (nr 513 en 517). Volgens de Aanwijzende Tafel uit 1830 zijn alle perceeltjes in gebruik als weiland. Deze verdeling van de noordelijke kade in kleine percelen was waarschijnlijk al in de 17de eeuw het geval. Kort na het maken van de kadastrale kaart zijn de aarden aanbruggen van de Roodebrug gesloopt, namelijk op 31 januari 1832.22 De Oude Buyshaven vormde nu samen met de Nieuwe Haven één geheel. De situatie is zichtbaar op een kaart uit 1845 (afb. 15). Op een kaart die in of ná 1862 is gemaakt, is de haven nog aanwezig (afb. 16).23 Ergens in de periode hierna is de Oude Buyshaven dichtgegooid. Uit historische bronnen is niet bekend wanneer de demping precies plaatsvond. Op een kaart uit 1877 is dit in ieder geval al gebeurd, zodat kan worden gezegd dat het opheffen van de haven zeker tussen 1862 en 1877 plaatsvond. 21 Zwart 1986, 125. 22 Zwart 1986, 125. 23 De Vries 2004, 35-36. Afb.
